Archeologia jest nauką o przeszłości człowieka odtwarzanej na podstawie materialnych pozostałości jego działań. Od początku zatem istnienia archeologii jako nauki, zasadniczą rolę odgrywały w niej wykopaliska. Archeolodzy uświadamiali sobie jednak coraz bardziej, że ich wykopaliska są eksperymentem nie dającym się powtórzyć, ponieważ w trakcie wykopalisk stanowisko archeologiczne ulega zniszczeniu i zamianie w dokumentację i materiały muzealne. Nawet jeśli wykopaliska przeprowadzone są niezwykle precyzyjnie, a dokumentacja jest staranna, nie jest możliwe utwalenie całej złożoności i bogactwa informacji potencjalnie zawartego w stanowiskach archeologicznych.

Dlatego też archeologia współczesności coraz częściej sięga do metod niedestrukcyjnych, czy nieinwazyjnych, starając się zachować dla potomności jak największą liczbę niezniszczonych stanowisk archeologicznych.

Jak stwierdza Międzynarodowa Karta Ochrony i Zarządzania Dziedzictwem Archeologicznym przyjęta w 1990 r. przez ICOMOS (Międzynarodową Radę ds. Zabytków i Miejsc Zabytkowych):

Archeologia niedestrukcyjna obejmuje cały arsenał metod, uzupełnianych systematycznie w miarę rozwoju nauk ścisłych. Dzięki tym metodom w coraz lepszy sposób można stwierdzić, co kryje się pod powierzchnią ziemi, bez konieczności prowadzenia niszczących wykopalisk. Rozpoznanie nieniszczące służyć może celom ochrony zabytków, ich rejestrowania i nanoszenia na mapy w celu umożliwienia właściwego planowania przestrzennego, które winno być prowadzone w taki sposób, aby zminimalizować zniszczenia dziedzictwa archeologicznego, może także służyć celom badania naukowego, całkowicie zastępując wykopaliska, bądź też umożliwiając ograniczenie ich do niezbędnego minimum, dzięki właściwemu planowaniu.

Archeologia niedestrukcyjna obejmuje:

	poszukiwania zabytków archeologicznych na powierzchni ziemi
	rozpoznawanie stanowisk archeologicznych z powietrza (z samolotów, balonów lub sztucznych satelitów)
	prospekcję geofizyczną
	prospekcję geochemiczną

Lecący samolotem widzi leżące w dole pola i akweny ze znacznie większej odległości i pod innym kątem niż ten, kto ogląda je z ziemi czy z łodzi... Doświadczeniami w zakresie prospekcji lotniczej dla celów archeologii dzieli się Otto Braasch, niemiecki pilot, obserwator i fotograf, który spędził w powietrzu 17 000 godzin poszukiwania stanowisk archeologicznych.

Metoda elektrooporowa polega na pomiarze zmian oporności pozornej gruntu...

Rozpoznawanie zasobów dziedzictwa archeologicznego poprzez systematyczne poszukiwanie śladów stanowisk archeologicznych na powierzchni ziemi jest najbardziej rozpowszechnioną formą działań niedestrukcyjnych w archeologii...

Pod wpływem działalności człowieka zwiększa się zawartość fosforu w glebie. Zjawisko to można wykorzystać do wykrywania stanowisk archeologicznych oraz do określania funkcji poszczególnych obszarów w obrębie tych stanowisk.